Większość artykułów o jesieni w górach, także nasze własne, poleca wydarzenia za skalę, urodę krajobrazu albo renomę – największy festiwal, najbardziej znany bieg, najpiękniejszy szlak. Ta lista działa inaczej. Kryterium jest tu oryginalność samego pomysłu: czy wydarzenie ma w Polsce realny odpowiednik, czy nie.
Wszystkie dziewięć pozycji poniżej nosi w naszym kalendarzu etykietę „unikatowe” – przypisujemy ją wydarzeniom, które wyraźnie wyróżniają się na tle typowych imprez w swojej kategorii, niezależnie od tego, czy przyciągają tysiące osób, czy kilkadziesiąt. Kolejność jest chronologiczna, od połowy września do połowy grudnia 2026.
1. Farma Dyniowa w Szczyrku
12 września – 31 października, Szczyrk, Beskidy. Na Hali Skrzyczeńskiej, na wysokości 1000 m n.p.m., stoi najwyżej położona instalacja dyniowa w Polsce – dziesiątki dyni w różnych kształtach i kolorach, ułożone w sezonowe kompozycje z punktami przygotowanymi pod zdjęcia. Wejście jest bezpłatne, ale dojazd wymaga biletu na kolej gondolową. Szczegóły →
2. Pieczenie Barana w Bacówce na Buczu „U Juchów”
13 września, Górki Wielkie, Beskidy. Tradycyjne pieczenie barana w prawdziwej pasterskiej bacówce na Buczu, zaczynające się o 13:00. Nie danie dodatkowe przy większej imprezie, a cały powód, dla którego ludzie tam jadą – podobnie jak Święto Rydza kawałek niżej na tej liście, jedno wydarzenie zbudowane wokół jednej, konkretnej tradycji kulinarnej pastersko-górskiej. Szczegóły →
3. Święto Rydza – Krynica-Zdrój
19–20 września, Krynica-Zdrój, Beskidy. Festiwal, który sam się określa jako „najbardziej rude wydarzenie w Polsce”, w całości poświęcony jednemu grzybowi – rydzowi, znanemu z charakterystycznego, rudopomarańczowego koloru. W programie „Polowanie na Rydza” (grzybobranie), wystawa „Grzyby znane i nieznane”, kramy z rękodziełem, warsztaty „Patyk i spółka” i zajęcia edukacji leśnej. Wstęp wolny. Trudno o wydarzenie, które równie wyraźnie celebruje jeden, konkretny produkt lasu. Szczegóły →
4. Visa Back to Bag III – Freestyle Festival
19–20 września, Rabka-Zdrój, Pieniny. Trzydzieści ton prawdziwego śniegu i airbag do lądowania – we wrześniu, przy dodatnich temperaturach – na dwudniowy festiwal snowboardu, deskorolki i freestyle’u z konkurencjami i pulą nagród. Wstęp wolny. Szczegóły →
5. III Przegląd Banderii Konnych
20 września, Ludźmierz, Beskidy. Przegląd regionalnych banderii konnych na hipodromie w Ludźmierzu, organizowany przez Małopolskie Centrum Kultury SOKÓŁ jako element promocji polskich ras koni i tradycji banderii jako niematerialnego dziedzictwa Karpat. To widowisko dla publiczności, nie zawody zamknięte dla uczestników – wstęp dla widzów jest bezpłatny. Jeźdźcy z całego kraju zgłaszają się z wyprzedzeniem, a oceniane są zarówno konie, jak i umiejętności jeźdźców. Szczegóły →
6. Ogólnopolska Giełda Filumenistyczna
3 października, Bystrzyca Kłodzka, Sudety. Ogólnopolski zjazd kolekcjonerów etykiet i pudełek od zapałek w Muzeum Filumenistycznym – jedynej placówce tego typu w Polsce. Filumenistyka to jedno z tych hobby, o których większość ludzi nie wie, że mają własne muzeum i własną, kilkunastą już edycję cyklicznego zjazdu. Szczegóły →
7. Redyk Jesienny w Szczawnicy
10–11 października, Szczawnica, Pieniny. Dwudniowe święto zakończenia sezonu pasterskiego, z koncertami łączącymi muzykę regionalną z brzmieniami bałkańskimi pierwszego dnia i widowiskowym przepędem owiec z hal do gospodarstw na zimę jako kulminacją drugiego. Rzadko widok stada owiec prowadzonego przez centrum miasteczka jest głównym punktem programu, a nie przypadkowym zdarzeniem. Szczegóły →
8. IX Festiwal Rykowisko w Jaworcu i Pod Honem
14 października, Jaworzec i Cisna, Bieszczady. Dziewiąta edycja festiwalu przyrodniczo-kulturalnego zbudowanego wokół rykowiska – jesiennego okresu godowego jeleni, kiedy bieszczadzkie lasy wypełnia ich charakterystyczny ryk. Rzadki przykład wydarzenia, którego program układa kalendarz przyrody, nie organizatorów. Szczegóły →
9. Dziady na Zamku Świny
30 października, Zamek Świny (gmina Bolków), Sudety. Klimatyczne wydarzenie nawiązujące do Dziadów – starosłowiańskiego obrzędu pamięci przodków – rozgrywane w murach zamku kilka dni przed Wszystkimi Świętymi, dokładnie w porze roku, do której ta tradycja się odwołuje. Szczegóły →
Co dalej
Jeśli wolisz wydarzenia większe i bardziej znane, sprawdź Złotą jesień w górach – dwanaście pozycji wybranych za skalę i renomę, nie za oryginalność. Pełny kalendarz z możliwością filtrowania po regionie i kategorii jest na stronie głównej.