Zanim w Warszawie nadszedł 11 listopada, pod Giewontem niepodległość ogłoszono już miesiąc wcześniej. 13 października 1918 roku w Zakopanem zebrało się zgromadzenie obywatelskie, które zerwało z Austro-Węgrami i powołało własne władze. Obradom przewodniczył Stefan Żeromski, którego z przymrużeniem oka nazywano potem “prezydentem”. Tak narodziła się Rzeczpospolita Zakopiańska, choć tę nazwę nadano jej dopiero rok później, a historycy do dziś spierają się, czy było to coś więcej niż lokalna organizacja. Przetrwała do 16 listopada 1918 roku, kiedy przekazała władzę Polskiej Komisji Likwidacyjnej w Krakowie i weszła w skład odrodzonej Polski.
Fot. autor nieznany, ok. 1915, domena publiczna, Wikimedia Commons
W tym roku obchodzimy 108. rocznicę odzyskania niepodległości. Święto wypada w środę, więc to raczej dzień dla mieszkańców gór i tych, którzy wezmą dwa dni urlopu i zrobią sobie pięciodniowy weekend. W kalendarzu Górski Radar mamy na ten czas 34 wydarzenia: uroczystości w historycznych miejscach, koncerty, rejs po Jeziorze Solińskim, rajdy i biegi.
Uroczystości w historycznej scenerii
Dzień Niepodległości w Twierdzy Srebrna Góra (11 listopada, Srebrna Góra, Sudety). Patriotyczne uroczystości w historycznej oprawie w miejscu, które samo jest lekcją historii. Twierdzę zbudowano w latach 1765–1777 jako jeden z największych górskich zespołów fortyfikacji w Europie, z donżonem i 151 kazamatami na 106 hektarach. W latach 1939–1941 działał tu Oflag VIII B, obóz jeniecki dla polskich oficerów, a od 2004 roku obiekt ma status Pomnika Historii. Godziny i programu twierdza jeszcze nie podała, bilety można kupić online.
Obchody Narodowego Święta Niepodległości w Wiśle (11 listopada, Wisła, Beskidy). Uroczystość pod pomnikiem Poległym i Walczącym o Polskość i Wolność Ojczyzny otwiera koncert Wiślańskiej Kapeli, po nim hymn, przemówienie burmistrza i biało-czerwone kwiaty, a wartę honorową trzymają strażacy z OSP Wisła Centrum. Potem uczestnicy przechodzą do kaplicy na Zadnim Groniu na nabożeństwo ekumeniczne z udziałem duchownych ewangelickich i katolickich, bo Śląsk Cieszyński od wieków jest krainą dwóch wyznań.
Fot. D T G, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons
Uroczyste obchody 108. rocznicy odzyskania niepodległości w Zakopanem (11 listopada, Zakopane, Tatry). Miejskie obchody od godziny 10:00, bezbiletowe i odpowiednie dla dzieci. To dobre miejsce, żeby przy okazji poszukać śladów Rzeczpospolitej Zakopiańskiej. Szczegółowy program miasto poda bliżej terminu.
Narodowe Święto Niepodległości w Sanoku (11 listopada, Sanok, Bieszczady). Obchody zaczynają się mszą za Ojczyznę, po której uczestnicy składają kwiaty pod Krzyżem Poległych w Obronie Wiary, Kościoła i Ojczyzny oraz pod pomnikiem Tadeusza Kościuszki na Skwerze Niepodległości. Pochód przechodzi następnie na Cmentarz Centralny, do Kwatery Wojska Polskiego. Kilka dni wcześniej PTTK „Ziemia Sanocka” organizuje pieszo-objazdową wycieczkę „Szlakami Niepodległej” po miejscowych miejscach pamięci.
Obchody Narodowego Święta Niepodległości w Istebnej (11 listopada, gmina Istebna, Beskidy). Kwiaty pod pomnikami w Koniakowie, Jaworzynce i Istebnej, msza w kościele Dobrego Pasterza, a potem wspólne śpiewanie hymnu w amfiteatrze „Pod Skocznią” z występami dzieci i regionalnych zespołów. W poprzednich latach obchody kończył pokaz sztucznych ogni.
Obchody Dnia Niepodległości w Kluszkowcach (11 listopada, Kluszkowce, Pieniny). Po mszy w intencji Ojczyzny mieszkańcy przechodzą ulicami wsi w procesji z orkiestrą dętą i zespołem folklorystycznym, a pod pomnikiem Nieznanego Żołnierza śpiewają hymn i podnoszą flagę. W poprzednich edycjach dzień zamykał koncert laureatów gminnego konkursu pieśni patriotycznej.
Obchody Święta Niepodległości w Bardzie (11 listopada, Bardo, Sudety). Msza w Bazylice Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny z udziałem kombatantów, wieńce pod tablicą pamiątkową i część artystyczna z dziecięcymi grupami skrzypcowymi. W poprzednich latach na koniec był tort dla uczestników.
Fot. Andrzej Otrębski, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons
Koncerty i spotkania
Koncert patriotyczny w Skansenie w Kudowie (11 listopada, skansen w Pstrążnej koło Kudowy-Zdroju, Sudety). Muzeum Kultury Ludowej Pogórza Sudeckiego zaprasza na koncert pieśni patriotycznych, a po nim na poczęstunek. Godzinę i wykonawców trzeba jeszcze sprawdzić u organizatora.
Fot. Jacek Halicki, CC BY-SA 3.0 PL, Wikimedia Commons
Koncert patriotyczny: Katarzyna i Błażej Knopek (11 listopada, 17:00, Górki Wielkie, Beskidy). Koncert w Centrum Edukacyjno-Kulturalnym „U Kossaków”, czyli w dawnym dworze rodziny Kossaków. Wystąpią Katarzyna Knopek (wokal), Błażej Knopek (fortepian) i Tomasz Hanzel (perkusja).
Fot. D T G, CC BY 3.0, Wikimedia Commons
Uroczyste obchody w powiecie żywieckim (11 listopada, Łękawica, Milówka, Łodygowice, Beskidy). Najwięcej dzieje się w Łodygowicach, gdzie zapowiedziano koncert patriotyczny, piknik patriotyczny i uroczystości w parafii św. Stanisława. Obchody odbywają się też w Łękawicy i Milówce, godziny warto potwierdzić u organizatorów.
Święto Niepodległości w Kamiennej Górze (11 listopada, Kamienna Góra, Sudety). Miejskie obchody bez ogłoszonego jeszcze programu. W ubiegłym roku miasto zorganizowało bezpłatny koncert „Drogi do wolności” w Centrum Kultury.
Patriotycznie przy kawie (11 listopada, Brzuśnik, Beskidy). Kameralne spotkanie patriotyczne w Domu Wielofunkcyjnym, organizowane przez KGW Brzuśnik i stowarzyszenie „Grojcowianie”.
Noc Listopadowa w Radziechowach (10–11 listopada, Radziechowy, Beskidy). Wydarzenie Stowarzyszenia „Dzieci Serc” w wigilię i w dzień święta. Program tegorocznej edycji jeszcze nie jest znany.
Akademia Niepodległościowa w Lubawce (10 listopada, Lubawka, Sudety). Akademia z patriotycznymi występami i wspólnym śpiewaniem pieśni w sali widowiskowej MGOK. Kalendarz gminy podaje 10 listopada, a godzinę warto potwierdzić w MGOK.
Na wodzie, na szlaku, na trasie
Rejs Niepodległości (11 listopada, Przystań Caryńska, Jezioro Solińskie, Bieszczady). Listopadowy rejs żeglarski z kalendarza Pucharu Soliny, czyli sposób na święto na wodzie, długo po zakończeniu letniego sezonu. Zaproszeni są żeglarze i sympatycy jeziora.
Fot. Silar, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons
Rajd Pieszy Niepodległa Polska (11 listopada, Klikuszowa, Podhale). Start i meta w Centrum Narciarstwa Biegowego, do wyboru dwie trasy: „Kroki Wolności” (ok. 12 km, 320 m przewyższenia, limit 5 godzin) i „Wolni w Górach” (ok. 25 km, 840 m przewyższenia, limit 8 godzin). W pakiecie medal, punkt z wodą i przekąskami oraz posiłek na mecie. Przy zapisach do 8 listopada wpisowe wynosi 119 zł za trasę krótką i 179 zł za długą.
Trudność: od 2 do 3. Trasa 12 km to poziom 2, trasa 25 km z 840 m przewyższenia to poziom 3 (dane organizatora, jak czytamy skalę).
Pozostałe wędrówki niepodległościowe, opisane szerzej w przeglądzie jesiennych rajdów:
- VIII Turystyczny Rajd Niepodległości (11 listopada): ok. 20 km doliną Białej Głuchołaskiej z Głuchołaz do czeskiego Jeseníka, z obchodami przy Polskim Pomniku na mecie.
- Wyjście z flagą na Czernicę (11 listopada): wspólne wejście z flagą na szczyt w Górach Bialskich.
- Rajd Niepodległościowy PTTK (11 listopada): wycieczka szlakami Gór Opawskich z przewodnikami PTTK Prudnik.
- V Rajd „Szlakami Niepodległości” (8 listopada): rajd PTTK „Ziemia Sanocka” w Beskidzie Niskim.
Biegi niepodległościowe, opisane szerzej w przeglądzie biegów górskich:
- Górski Bieg Niepodległości w Bielsku-Białej: „Husarz” na 11 km i półmaraton „Husaria” beskidzkimi szlakami, z biało-czerwonym szalikiem w pakiecie.
- XIV Bieg Niepodległości w Rytrze: 10 i 5 km leśnymi drogami Beskidu Sądeckiego, start o 11:00.
- 14. Górski Bieg Niepodległości w Świerkach: 10 km przez Włodzicką Górę z wieżą widokową, start o 11:00.
- Bieg Niepodległości Jelenia Góra: wieczorny bieg na 5 i 10 km z hymnem na Placu Ratuszowym o 16:55 i Biegiem Małego Bohatera dla dzieci od 14:00.
- IV Bolkowski Bieg Niepodległości: bieg uliczny ze startem na Rynku w Bolkowie.
Dla kibiców sportów walki: Turniej Niepodległościowy w boksie w hali MOSiR w Zakopanem (7 listopada).
Gminne obchody: krótka ściąga
Te uroczystości mają już termin, ale organizatorzy nie podali jeszcze szczegółów. Najprościej zadzwonić przed wyjazdem, kontakty są w opisie każdego wydarzenia.
| Miejscowość | Data | Co wiadomo |
|---|---|---|
| Stronie Śląskie | 11 listopada | CETIK, ul. Kościuszki 18 |
| Radków | 11 listopada | Dom Kultury, 15:00–16:30 |
| Bolków, Galeria Ars Et Historia | 11 listopada | wydarzenie kulturalne w galerii |
| Jabłonka | 11 listopada | organizuje Orawskie Centrum Kultury |
| Czarny Dunajec | 11 listopada | gminne obchody |
| Krościenko nad Dunajcem | 11 listopada | organizuje Centrum Kultury i Promocji |
| Łapsze Niżne | 11 listopada | 5 listopada konkurs pieśni patriotycznych w szkole |
| Ujsoły | 6 listopada | w Szkole Podstawowej w Ujsołach |
Szukasz pomysłu na cały jesienny wyjazd, a nie tylko na jeden dzień? Zajrzyj do porównania regionów górskich na jesień. Pełny kalendarz z filtrowaniem po regionie i kategorii jest na stronie głównej oraz na liście wszystkich wydarzeń.